Zasady pisowni wyrazów z „rz” i „ż”

Pisownia rz-ż jest jednym z najczęściej popełnianych błędów w języku polskim. Wynika to wprost z tego, że brzmieniowo są one identyczne. Nie da się rozpoznać u naszego rozmówcy przez jakie Ż wypowiedział dane słowo.

W tym artykule przedstawimy reguły ortograficzne, i normy językowe obowiązujące w języku polskim, które decydują jaki wariant w trakcie pisania wybrać.

1. Kiedy piszemy RZ?
2. Kiedy piszemy Ż?
3. Informacje w pigułce

1. Kiedy piszemy RZ?

Obowiązuje jedynie kilka zasad, które wymuszają u nas pisownię rz. Niektóre z nich są uniwersalne, a niektórych niestety trzeba nauczyć się na pamięć.

RZ zapisujemy wtedy, kiedy wymienia się na R

Sytuacja, gdy dany wyraz wymienia się na inny, to jedna z najłatwiejszych zasad do zapamiętania. Wystarczy tylko skojarzyć odpowiednie słowo, i jeśli będzie tam występować R, to możemy być pewni, że RZ będzie dobrym wyborem.

porze	→	pora
rowerzysta	→	rower
rycerz	→	rycerski
komputerze	→	komputer

RZ zapisujemy też po spółgłoskach b, p, d, t, g, k, ch, j, w

B	dobrze, brzegu, brzmi, brzuch, brzeg
P	przez, przed, przy, przecież, przynajmniej
D	drzwi, drzewa, drzwiach, drzwiami, drzew
T	trzeba, trzy, trzech, patrząc, powietrze
G	grzecznie, grzech, grzechu, grze, pogrzeb
K	krzyknął, krzyknęła, krzyk, krzesła, krześle
CH	chrztu, chrzest, odchrząknął, chrząknął
J	spojrzał, spojrzała, spojrzenie, spojrzeniem, ujrzał
W	września, wrzasnął, wrześniu, wrzucił, wrzask

Wyjątki:
przedszkole, riksza, ukształtowanie, weltszmerc, Pszczyna, Pszów, pszczoła, pszenica, pszenżyto, wykształcenie, Kapsztad, Łapsze

2. Kiedy piszemy Ż?

Ż zapisujemy wtedy, kiedy wymienia się na g, dz, h, z, ź, s

Wymiana Ż na inne litery jest identyczna z wcześniej opisywaną wymianą RZ. Poniżej znajdują się przykłady m.in. wymian ż-g czy też ż-z.

ważyć	→	waga
księża	→	ksiądz
drużyna	→	druh
urażony	→	urazić
bliżej	→	blisko

Ż zapisujemy po literach l, ł, r, n

L	niemalże, lżej, ulżyło, ulżyć, zelżał
Ł	małżeństwem, małżonki, małżeństw, małży, małżeństwach
R	sierżant, oskarżenia, zadrżał, drżenie, drżały
N	inżynier, branży, inżyniera, tenże, rewanżu

Wyjątki:
współrzędne, współrządów, współrządzić, współrządy, superrządzie, hiperrzeczywistości, półrzadka

Ż zapisujemy wtedy, gdy jest częścią partykuły

takiż, idźże, jakże, jakiż czy wszakże

3. Informacje w pigułce

RZ zapisujemy wtedy, kiedy wymienia się na R
RZ zapisujemy też po spółgłoskach B, P, D, T, G, K, CH, J, W
Ż zapisujemy wtedy, kiedy wymienia się na G, DZ, H, Z, Ź, S
Ż zapisujemy po literach L, Ł, R, N
Ż zapisujemy wtedy, gdy jest częścią partykuły

Mamy nadzieję, że teraz już wiesz, kiedy stosować Ż, a kiedy RZ. Jeśli chociaż o 1% poprawiłeś(-aś) swoją pisownię, to niezmiernie się z tego powodu cieszymy :)